الدكتور فتح الله المحمدي (نجارزادگان)

203

تفسير تطبيقى (فارسى)

به نظر مىرسد تمام احاديثى كه اهل سنت نقل مىكند مبنى بر اينكه حضرت رسول پس از نزول اين آيه ، نگهبانان خود را مرخص كرد و فرمود : « خداوند من را حفظ خواهد كرد » « 1 » در صورتى كه با شرايط نزول اين آيه كه در اواخر بعثت نازل شده منافات نداشته و از نظر خود اهل سنت نيز از اعتبار سند برخورد باشد ، مىتواند با مورد نزول آيه درباره ابلاغ ولايت ، پيوند خورد ، چون نوع اين احاديث درصدد تفسير عبارت . . . وَ اللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ . . . خداوند تو را از مردم حفظ مىكند مىباشد نه آنكه به مورد نزول و بيان بخش اول آيه كه مىفرمايد : . . . بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ . . . آنچه بر تو نازل شده تبليغ كن ، نظر داشته باشد ، ازاين‌رو پس از ابلاغ ولايت چون خداوند ضمانت به حفظ پيامبرش داده بود ، حضرت دستور به ترك نگهبانى دادند . برخى از مفسران و متكلمان شيعه « 2 » در تأييد نزول آيه مورد بحث درباره ولايت امام على به شأن نزول آيات اول و دوم سوره معارج تمسّك كرده‌اند ، بخشى از رواياتى كه درباره شأن نزول اين آيات وارد شده ، به طور خلاصه چنين است : اعلان ولايت امام على در روز غدير به حارث بن نعمان فهرى رسيد وى سوار بر مركب شد و رسول خدا را در أبطح ملاقات كرد . پس از آنكه به پيامبر گفت : تو ما را به توحيد و نماز و روزه و حج دعوت كردى و ما پذيرفتيم هم اكنون به ما مىگويى « هركس من مولاى اويم پس على مولاى اوست . . . » آيا اين امر از خود توست يا از ناحيه خدا ؟ حضرت فرمود : از ناحيه خدا . . . وى كه خشمگين شده بود گفت : خدايا اگر آنچه محمد مىگويد راست باشد پس بر ما سنگى از آسمان فرودآر . . . و بر ناقه خود سوار شد همين‌كه اندكى دور شد سنگى از آسمان بر سر او فرودآمد و او را از پاى درآورد و در پى آن آيات سَأَلَ سائِلٌ بِعَذابٍ واقِعٍ * لِلْكافِرينَ لَيْسَ لَهُ دافِعٌ * مِنَ اللَّهِ ذِي الْمَعارِجِ « 3 » نازل شد . « 4 »

--> ( 1 ) . درباره مفاد اين حديث ، بحث بيشترى خواهيم داشت . ( 2 ) . مجمع البيان ، ج 5 ، ص 352 ( 3 ) . معارج ، 1 - 3 ( 4 ) . مجمع البيان ، ج 5 ، ص 352 ؛ شواهد التنزيل ، ج 2 ، ص 381 ، ح 1030 ، 1031 و مصادرى ديگر كه پس از اين ملاحظه خواهيد كرد .